fbpx
Dit zijn de zeven trends in duurzaam ondernemen voor 2021

Dit zijn de zeven trends in duurzaam ondernemen voor 2021

Nieuwe ronde, nieuwe kansen! 2020 was een rumoerig jaar met veel vallen en opstaan. Naar het er nu uitziet zijn de meeste bedrijven toch in staat geweest overeind te blijven of weten op te staan na hun struikeling of val. Maar echt vooruit gegaan zijn we ook weer niet. Op enkele uitzonderingen na, draaide het in de meeste bedrijven toch vooral om het overeind houden van de operatie. Op zich niet vreemd, ons lichaam doet hetzelfde. In stressvolle situaties gaat ons lichaam over op een modus waarop we weinig controle hebben. Het voortbestaan is in gevaar en dat is alles wat telt.

 

Voor de lange termijn is deze survival-modus niet zo goed voor ons lichaam. En dat zelfde geldt ook voor bedrijven. Het is echt weer tijd om vooruit te kijken en door te gaan met ondernemen. Tijd voor het maken van plannen en ons voor te bereiden op de toekomst. Tijd om weer aan ons bedrijf te werken. En hoewel er nog veel onduidelijkheid is en de tunnel een lange blijkt te zijn, gloort er licht aan het einde van de tunnel. Om ons heen ervaren wij dan ook de eerste signalen van een terug naar “normaal’. We pakken de draad weer langzaam op.

 

Duurzaamheid is een van die dingen die schijnbaar nog niet bij overleven hoort. Duurzaamheid is een van die dingen die nog niet voldoende in de operatie ingebed is. Duurzaamheid is een ding van morgen en nog niet van nu.
Maar nu we weer meer naar de toekomst kijken, nu we durven te dromen van het moment dat we de tunnel uitlopen, is ook het moment aangebroken weer met duurzaamheid aan de slag te gaan.

 

Wij willen dat zoveel mogelijk bedrijven en organisaties de ‘groene’ draad weer oppakken. En om jou daar bij te helpen hebben wij de zeven trends van duurzaam ondernemen in 2021 onder elkaar gezet. Wellicht helpt het je de opstart te vereenvoudigen.

 

Inclusie, diversiteit en ongelijkheid

 zeven trends duurzaam ondernemen duurzaamheid

Altijd een gevoelig onderwerp omdat de mensen die ‘er over gaan’ hier zelf vaak weinig last van hebben. Toch blijft het een belangrijk thema. Het gevoel hebben ergens bij te horen is een van de basisbehoeften uit de theorie van Maslow. En ook het gevoel niet juist, of oneerlijk, te worden behandeld doet veel met onze eigen waarde en zelfbeeld.
Voor bedrijven is hier veel te winnen. Wanneer je wilt dan mensen samenwerken en het maximale uit zichzelf halen, dan zorg je als werkgever voor een omgeving waarin mensen zichzelf kunnen en durven te zijn.

 

Uit ervaring weten wij dat een goede aanpak van dit thema start met bewustwording. Het heeft namelijk vaak vooral te maken met het gedrag van de meerderheid. En laat ons gedrag nou voornamelijk onbewust gebeuren. Een kleine opmerking van de CEO, een grapje tijdens een overleg. Een goede bewustwordingsaanpak legt de bodem voor de oplossing.

 

En mooie aanpak is die van de Capability Approach. Hierbij wordt veel meer gekeken waarom het individu niet het voor hem of haar maximale weet te behalen. Zien we iemand in een rolstoel dan is de aanname dat die rolstoel het probleem is. Echter zijn er ook mensen die in een gelijke situatie zitten en daar minder last van lijken te hebben. In plaats van te focussen op het ogenschijnlijke probleem, kijk je naar de mogelijkheden die er wel zijn en ga je daar mee aan de slag.

 

Gezondheid, vitaliteit en veiligheid

 zeven trends duurzaam ondernemen duurzaamheid

Hoort dit ook bij duurzaamheid? Een volmondig, ja!. De link wordt vaak niet gelegd, maar het is toch echt heel logisch. Laat ons het uitleggen. Veel organisaties zien de mens als middel tot het doel. Maar vervolgens verwachten we wel dat deze mens zich verbind met de organisatie. Dat rijmt niet. De mens is een belangrijk onderdeel van de toegevoegde waarde van elke organisatie. Sterker bij veel organisaties maken de mensen het enige verschil.

 

Je moet dus goed zorgen voor deze mensen en dat doe je door voor hen te zorgen. Veiligheid is vaak wel afgehecht. Is het niet vanuit een interne drive, dan is dat wel vanuit wet- of regelgeving. Maar op het gebied van vitaliteit en gezondheid van medewerkers is nog veel te winnen. Het begint bij het ontrafelen van deze twee termen. Natuurlijk hebben beide thema’s veel met elkaar te maken, maar in hun aanpak zijn ze echt anders.

 

Onze benadering is gelegen in diezelfde theorie van Maslow. Gezondheid gaat over het fysieke en het geestelijke. Daar kun je als werkgever een rol in spelen bij bijvoorbeeld het eten dat je aanbiedt in de kantine, maar ook in het stimuleren van beweging. Vitaliteit gaat wat er zich allemaal afspeelt in dat lichaam en geest. Over geluk, ontwikkeling en ontplooiing. En het mooie is, de oplossing ligt binnen jezelf. Het gaat vaak over persoonlijke aandacht, mensen zien en erkennen voor wie ze zijn, zoals jij dat zelf ook graag wilt.

CO2, Carbon footprint en decarbonisatie

 zeven trends duurzaam ondernemen duurzaamheid

We spreken vaak over CO2, maar eigenlijk bedoelen we alle uitstoot van gassen. Waarom weten we eerlijk gezegd zelf ook niet, maar CO2 is de norm geworden bij het verduurzamen van de uitstoot van een organisatie. En op zich is dat prima, zo lang we maar begrijpen dat er meer speelt.

 

Vaak zie je dat het in kaart brengen van hun Carbon footprint de eerste stap is die bedrijven zetten wanneer ze met duurzaam ondernemen aan de slag gaan. CO2 en energieverbruik. Daar zijn veel tools voor beschikbaar (CO2 prestatieladder, CO2 Omrekentool, KVK) en het biedt overzichtelijke handvatten om mee aan de slag te gaan. Het beste advies wat we kunnen geven is te beginnen met het in kaart brengen van de huidige footprint. Wanneer je daarmee aan de slag gaat zie je meteen waar het grootste potentieel voor jullie bedrijf ligt. De eerste keer kan dat best tijdrovend zijn. Het verzamelen van alle gegevens blijkt vaak lastiger dan gedacht. Maar dat is slechts eenmalig, en het levert je echt leuke verassingen op.

 

Wat we ook weten uit ervaring dat een CO2 registratie vaak de gateway is naar een meer duurzame organisatie. De footprint is vaak groter dan gedacht en legt verspilling bloot. Vanuit daar zie je bedrijven bewegen naar besparingen, borging en certificeringen. Slim ondernemen dus!  

 

Hernieuwbare energie en energietransitie

 zeven trends duurzaam ondernemen duurzaamheid

Energie en CO2 hebben een sterke connectie. Je zult zien dat het energieverbruik vaak het hoogste CO2 aandeel levert. Toch is het de moeite waard energie en de energietransitie apart te benoemen. Het is namelijk een van de grootste duurzame uitdaging die we als maatschappij kennen. De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen die we na de industriële revolutie hebben opgebouwd is gigantisch en levert een flink probleem voor de toekomst op. De manier waarop we hier momenteel mee omgaan is niet langer houdbaar.

 

De afgelopen jaren zijn er mooie alternatieven beschikbaar gekomen en deze worden steeds betaalbaarder. Denk aan zonnepanelen, windturbines, warmtewisselaars, et cetera. EV’s zijn hot, momenteel heeft ongeveer een derde van alle nieuwe leasecontracten geen traditionele verbrandingsmotor meer aan boord, maar is deze elektrisch aangedreven. En de verwachting is dat dit alleen maar meer zal worden.  De vraag naar fossiele brandstoffen zal nooit meer zo hoog worden als voorheen. 

 

Green Deals worden gesloten en kunnen een mooie aanjager zijn. In de praktijk ervaren wij dat deze deals vaak sub-optimaal worden benut. De zorg is zo’n voorbeeld. De intenties zijn gigantisch, de uitvoer blijkt lastig. Deze spiraal is bijna alleen te doorbreken door tussenkomst van bijvoorbeeld de overheid. Of door marktpartijen die de zorg helpen en hen deze ‘zorg’ uit handen nemen want de meeste partijen zijn erg intern gericht bij hun zoektocht.

 

Het adagium hier is onbekend maakt onbemind. Veel van onze acties gebeuren zonder daar echt bij na te denken. Daarom loont het beleid te maken op dit gebied. Zo weet je in ieder geval zeker dat je niet op de automatische piloot verder gaat met wat je altijd al deed. Creëer mechanismen in je organisatie die uitdagen ook duurzamere alternatieven te onderzoeken.

 

Circulariteit, recycling en waste-management

 zeven trends duurzaam ondernemen duurzaamheid

Circulair ondernemen lijkt een toverwoord te zijn. Het wordt echter niet altijd even goed gebruikt. Een bedrijf dat tweedehands meubilair verkoopt is niet per definitie circulair bezig. Natuurlijk is hij onderdeel van het circulaire proces. En uiteraard is het aan te moedigen om producten een tweede leven te gunnen, maar noem het beestje bij zijn juiste naam. In dit geval gaat het om recycling.

 

Goed nadenken over je afvalstromen kan echt veel opleveren. Wij kennen vele voorbeelden van bedrijven die hun kosten zagen dalen en in sommige gevallen zelfs een nieuwe inkomensstroom genereerden.

 

Dit is ook typisch zo’n thema waarbij samenwerken instrumentreel is. Je kunt dit niet alleen. Maar ben je bereid te delen dan kun je ook mooie dingen realiseren. En de kennis is vaak al aanwezig in de organisatie. Vaak weten de mensen op de ‘vloer’ precies wat voor oplossingen er zijn. Begin dus intern en ga dan snel op zoek naar de juiste partner(s) om stappen te maken.

 

Duurzame bedrijfsvoering, inkoop en marketing en communicatie

 zeven trends duurzaam ondernemen duurzaamheid

Duurzaam ondernemen is slim ondernemen, een geleende quote die ik graag aanhaal. Duurzaamheid wordt nog te vaak gezien als kostenpost en dat is zeker niet altijd terecht. Natuurlijk gaat de kost soms voor de baat uit. Maar terugverdientijden worden steeds korter nu er steeds meer aanbod en alternatieven in de markt verkrijgbaar zijn. 

Maatschappelijke Verantwoorde Inkoop is typisch een thema waar met een kleine moeite groot resultaat behaald kan worden. Hierbij is het zaak je bij te laten staan door een partij die je voorziet van de juiste informatie en in contact kan brengen met de juiste mensen. En realiseer jezelf dat je zelf ook onderdeel bent van die keten. Alleen maar eisen stellen aan je toeleveranciers en zelf achterover leunen is wel heel flauw.

 

De afgelopen jaren zagen we een enorme shift in communicatie over duurzame ambities en activiteiten. Er heerst een gevoel van oprechtheid, maar daarin slaan we soms door. Natuurlijk mag je naar buiten met de goede dingen die je doet. Criticasters houd je altijd, maar je laat kansen liggen wanneer je te voorzichtig blijft communiceren. De ‘groene etaleur’ lijkt zijn beste tijd wel gehad te hebben. Bedrijven die communiceren over hun duurzame activiteiten doen er goed aan hun claim te laten checken door een onafhankelijke partij. Dat kan veel ellende voorkomen en versterkt de authenticiteit van je claim. Neem bijvoorbeeld het MVO Register.

 

Duurzaam leiderschap 

 zeven trends duurzaam ondernemen duurzaamheid

Duurzaamheid heeft het tijdelijk even verloren van COVID. Stond duurzaamheid of MVO in 2019 nog in de top drie van mogelijke onderscheidende factoren van een bedrijf. Dit jaar is het thema afgezakt naar een zevende plek. En daarmee op hetzelfde niveau als in 2018. Dat blijkt uit het jaarlijkse rapport van De agenda van de CEO van Berenschot.

 

Er zijn branches waar duurzaam ondernemen nog bovenaan de agenda staat. Neem de bouw, agri en food. Deze branches worden gestimuleerd door ‘vragende’ partij en moeten dus wel stappen nemen om duurzamere te worden.
Hoewel wij een groot voorstander zijn van stimulering van duurzaamheid, blijkt gedwongen winkelnering niet heel duurzaam te zijn. Zodra het contract afgelopen is, worden de maatregelen weer net zo hard afgebouwd en zelfs teruggedraaid.

De transitie van sec “shareholder-value” naar ‘stakeholder-value” vraagt om lef. Vraagt om leiders die het voortouw durven te nemen en beslissingen durven te nemen. Beslissingen die niet altijd even enthousiast ontvangen zullen worden door de aandeelhouder. Een duurzame leider is dus per definitie geen “softy”, maar juist een leider die stelling durft te nemen.

Als je de dingen doet die je deed, krijg je de dingen die je kreeg. Leiding geven aan een duurzame organisatie vraagt vaak om een ander type leiderschap. We zullen zeker niet beweren dat de organisatie volledig om moet. Maar uit ervaring weten we dat duurzame ambities het best beklijven in organisaties met een lange termijn visie en een open cultuur. Waarbij de leiders zich meer dienend opstellen en de menselijke maat hanteren. Dat wil zeker niet zeggen dat er geen daadkrachtig leiderschap kan zijn. Onze ervaring leert dat dit juist een van de succes factoren van duurzaam leiderschap is. Ook helpt het wanneer de organisatie een wenkend perspectief heeft en gebruik maakt van rituelen en symbolen om hun cultuur te borgen en over te dragen.

 

 

Wij rekenen er op dat we je uitgedaagd hebben met een of meer van deze thema’s aan de slag te gaan. Want laten we eerlijk zijn, twee derde van de lezers is al lang afgehaakt. Dat jij nog steeds aan het lezen bent, toont je interesse en betrokkenheid bij duurzaam ondernemen.

Dat willen we belonen en daarom is het eerste consult voor onze rekening. Bel dus gerust, we zijn namelijk heel erg benieuwd naar jouw duurzame uitdaging.

Nooit meer terug naar kantoor?

Nooit meer terug naar kantoor?

Of willen we alleen de keuze om het zelf te mogen regelen?

 

De vaccinaties tegen Corona beginnen bijna. Dus beginnen we alweer na te denken over het leven na de lock-down. Maanden mochten we iets juist niet, of kregen we iets opgelegd, maar na deze Corona crisis hebben we straks hopelijk weer een keuze. Nu konden we bijvoorbeeld voor langere tijd niet naar kantoor, maar willen we straks nog wel terug naar kantoor als het wél weer kan? Stel dat je straks daadwerkelijk de keuze hebt? Voor welke opties zou je dan willen kiezen?

 

Wat willen we na Corona?

Willen we na Corona nog wel terug naar kantoor en waarom zouden we?

Persoonlijk werkte ik voorheen ook al jaren als ‘werk-normade’. Mijn werk was eigenlijk al jaren ‘daar waar mijn laptop is’. En ik zorgde er altijd voor dat mijn laptop op een plek stond waar ik ook de leuke mensen kon ontmoeten met wie ik graag werk. Hierdoor kon ik (bijna) op welke plek wel iets doen wat ik als mijn werk beschouw. Voor Corona had ik dus bijna altijd de keuze om ergens anders naartoe kunnen gaan, als dat handiger leek. Bijvoorbeeld; zakelijke gesprekken deed ik nooit thuis, dat vond ik vervelend. Dus hechte ik enorm aan een fijne externe plek om te kunnen overleggen of samen te kunnen werken.

Maar tijdens Corona ben ik die afwisseling van werkplek en het contact met mijn medemens enorm gaan missen. En met name dat laatste, weer mensen ontmoeten, die mogelijkheid wil zo snel mogelijk weer terug. Ik kan dus niet wachten tot ik weer in flex-kantoren enop kantoor of horecagelegenheden kan afspreken. Ik ben het ‘virtueel werken’ inmiddels helemaal zat. En dat zie ik nu heel veel om mij heen. Er zijn enorm veel mensen die – net als ik – niet zonder de persoonlijke interactie met mensen kunnen en dat nu enorm missen.

 

Overigens zijn er nog steeds grote groepen mensen voor wie tijdens de Corona-tijd helemaal niet zoveel veranderd is. Er zijn veel mensen die met een vaste machine of met een vaste voorraad moeten werken. Dit soort zaken bevinden zich nu eenmaal op een specifieke locatie en dan heb je als medewerker geen keuze waar je wilt werken. Eigenlijk hebben zij dus niet zoveel te willen. Maar voor de mensen die wel de keuze hebben, willen zijn nu straks, als het kan, ook andere dingen? Dat is wel een interessante vraag, want tijdens de Corona-crisis is gebleken dat je op afstand toch meer ‘kunt’ dan we voorheen voor mogelijk hadden gehouden. Mensen die altijd al veel moeten bellen met klanten, bleken dat ook prima vanuit huis te kunnen doen. Trainer, die als vak ‘mensen trainen’ hebben, stapten in grote getalen over op soms heel geavanceerde e-learningtrajecten te faciliteren.e-learning trajecten. Zelfs de receptionist en secretaresse kunnen met de huidige techniek van camera’s en displays, prima op een andere locatie zitten om toch heel kundig hun werk te doen. Prima geregeld dus voor veel mensen. Waarom zouden die dan nog terug naar kantoor willen?

 

Waarom willen we terug naar kantoor?

Het eerste voor de hand liggende en hierboven ook al ruim beschreven argument is de (professionele) eenzaam die velen zijn gaan voelen tijdens Corona. Niet zomaar even iemand toevallig tegenkomen bij het koffiezetapparaat, niet de kans hebben om even kort iets kunnen bespreken zonder daar meteen een semiofficiële meeting van te maken via een computerscherm en zelfs de flauwe grappen van je collega ga je op den duur gewoon missen. Het sociale aspect van fijn kunnen werken is enorm.

 

Daar komt ook een ander aspect bij waarom heel veel mensen het helemaal niet prettig vinden om voor langere tijd thuis te werken. Bijvoorbeeld dat lang niet alle huizen berekend zijn op én een familieleven én een professionele werkomgeving. Nog los van de dynamiek van huisgenoten. Velen zitten nu aan huistafels of aan klaptafeltjes is donkere hoekjes weggescholen, wat Arbo-technisch lang niet altijd de beste keuze is. En we hebben natuurlijk niet voor niets jaren geïnvesteerd in een Arbo-beleid, waarbij nu naar verwachting de meeste huiswerkplekken helemaal aan deze wettelijke eisen voldoen. Maar ook de vermeende vrijheid om tussendoor een wasje te doen en de kinderen van school te halen, valt in de praktijk erg tegen. We werken over het algemeen tijdens Corona langer, intensiever en onder hogere druk. Bovendien hebben we met meer onzekerheden te maken dan de tijden dat we kantoor gingen. We willen weer wat meer lucht en dat vinden we op kantoor waarschijnlijk veel meer dan in de huiselijke lock-down van de afgelopen tijd.

 

Wat wil het organisatiebelang?

Als aanvulling hierop hoorde ik laatst een bevriend Programmamanager iets zeggen wat waarschijnlijk exemplarisch is voor het huidige werkklimaat. In zekere zin blijkt uit onderzoek dat we met het thuiswerken tijdens Corona veel productiever zijn dan we gedacht hadden. Maar pas op, er bevinden zich hierbij vele zaken nog onder de waterlinie. Op korte termijn, waarbij iedereen nog door kon gaan met het vaste patroon van voorheen, leek alles efficiënter. Geen of veel minder verstoringen van collega’s (en de huisgenoten kregen gewoon een uitbrander!), maar ook minder tijdverlies door reistijd. Toch zei deze Programmamanager dat hij zag dat er opeens nieuwe varianten op bestaande afspraken en patronen ontstaan. Mensen ‘doen nu maar wat’ wat hun goed lijkt en zie vaak geen reden om over elk detail naar ZOOM of TEAMS te gaan. Zo ontstaan steeds vaker opeens rare misverstanden, ergernissen en fouten door aansluitingsproblemen. Mensen begrijpen elkaar plotseling niet meer.

Daarnaast doet Corona niet veel goeds voor de samenstelling en saamhorigheid van zijn projectteam. Na 9 maanden zijn er veel wisselingen van mensen geweest. Ze kwamen en ze gingen weer.  Allemaal heel functioneel verklaarbaar en de redenen waren ook goed verdedigbaar. Maar hierdoor hebben veel teamleden elkaar zelfs nog nooit in real life gezien.

Hij zei: “Voordat je weet leef je in een virtuele wereld, waarbij alles wat niet zichtbaar is of niet ‘opmerkbaar’ is, ook echt niet van betekenis is. Dat is raar, dat is echt niet goed!”

En ik denk dat hij gelijk heeft.

 

Mensen hebben elkaar nodig om van elkaar te leren. Natuurlijk kan dat via een E-course. En natuurlijk kan ook een organisatie uit een aantal virtuele thuiswerkplekken bestaan, maar een organisatie is toch echt meer dan een groep ‘mensen die virtueel georganiseerd’ zijn.

Ik kan me voorstellen dat veel bedrijven enorm in de klem zijn gekomen met het ‘onboarden’ van mensen. Als bedrijf wil immers toch graag je nieuwkomers persoonlijk hartelijk welkom heten en kennis laten maken met ‘alles’ in je organisatie en niet alleen met de meest noodzakelijke procedures. Dat kan niet als je alleen maar op afstand werkt. Dan is het voor een organisatie dus al snel een belang om mensen snel weer naar kantoor te halen. Als het om het menselijk aspect gaat zal men dus al snel weer terug naar kantoor willen, of iets wat dezelfde functie heeft van kantoor; het samenwerken met en ontmoeten van je medemens.

 

Willen we bijdragen aan een beter milieu?

En daar kunnen we nog een aspect aan toevoegen, maar dan vanuit milieuperspectief. Als je vanuit dit perspectief kijkt naar de afgelopen periode kijkt, dan kunnen we niet anders concluderen dan dat we er als samenleving zeer goed aan doen om zo min mogelijk verkeersbewegingen te maken. Iedereen die thuis blijft werken, betekent hierbij winst. Nog nooit, sinds vele jaren, was de lucht zo schoon als tijdens de Corona-crisis. Vanuit dat laatste perspectief zou je misschien kunnen overwegen om ook in de toekomst misschien zo min mogelijk ver te reizen. Elke kilometer die je niet reist, is er een en dus beter voor het milieu. Je zou daarbij ook eens kunnen nadenken over een ‘satelliet-kantoor’ – een ‘Third Place’ – in je eigen omgeving, die voor jou alle gemakken van kantoor combineert met de voordelen van dicht niet veel te hoeven reizen! Je zou dan kunnen kiezen voor of thuisblijven om je te concentreren, of naar kantoor gaan omdat je daar echt iets moet doen, óf ergens in het midden; wel naar een specifieke werkomgeving met collega’s, maar niet thuis.

 

Kortom we hebben mogelijk veel meer te kiezen, we kunnen meer en willen misschien ook meer (of anders) ná Corona. Volgens mij zouden we, nadat we zijn ingeënt en Corona achter ons ligt, op zoek kunnen gaan naar een nieuwe combinaties, waardoor die keuzes inderdaad ontstaan.

Neem bij het nemen van beslissingen over wat je wil na Corona eens de volgende overwegingen mee:

 

Enkele tips

 

  • Rij zo min mogelijk kilometers. Ga pas naar je eigen kantoor als je daar echt wat te zoeken hebt. Zeker als je kantoor wat verder van je huis ligt. Dat scheelt echt erg veel voor de nationale Co2-uitstoot!
  • Werk gerust een paar dagen thuis, maar organiseer dat je ook regelmatig je collega’s fysiek kunt blijven zien. Organiseer een bijeenkomst waarin je samen wat gaat doen, dat mag werk gerelateerd, maar mag ook puur om de gemeenschapszin gaan. Ga je bijvoorbeeld eens als collega’s je inzetten als vrijwilliger in een maatschappelijk project.
  • Kijk of er misschien andere mogelijkheden zijn om te werken waarbij je dicht bij huis kunt blijven. Overweeg eens een ‘Third Place’in te richten met elkaar. Dat is een plek waarbij je niet echt op je eigen kantoor zit, maar zo voelt het wel omdat je er alles wat je op kantoor wel hebt en wat je thuis niet hebt.

 

 

 

Kijk eens wat we allemaal kunnen!

Kijk eens wat we allemaal kunnen!

Perspectief ergens in zien, is misschien wel een van de belangrijkste kwaliteiten van de mens. Het maakt ons als diersoort ook bijzonder. Wij zien mogelijkheden die niet voor de hand liggen, die nieuw zijn. We kunnen verder kijken dan de horizon. Door deze kwaliteit zijn we er in geslaagd dingen voor elkaar te krijgen die eerst voor onmogelijk werden gehouden. De combinatie van ervaringen uit het verleden met onze prefrontale cortex heeft ons al veel gebracht.

 

Dieren

Of perspectief ook bij dieren bestaat, weet ik niet. Maar het is toch van een andere orde, is mijn idee. Hoe je het ook wendt of keert, vanuit het dierenrijk zijn (nog) geen pogingen ondernomen om op zelfstandige wijze de maan te bereiken, vliegmachines te bouwen of recepten te bedenken. Ook zijn er geen boeken volgeschreven met poëzie of muziekstukken gecomponeerd door dieren. Misschien wel eens een primitieve poging maar nooit van hetzelfde kaliber.

 

Achilleshiel

Aan dit evolutionaire succes zit echter ook een groot nadeel. Ons perspectief is ergens ook onze achilleshiel. Bij het ontbreken ervan wordt het leven ineens een stuk ingewikkelder. Zonder perspectief gaat de mens langzaam uit. Niet dat we direct in levensgevaar zijn door gebrek aan perspectief maar een zekere mate van zombie-schap ligt wel op de loer.

Het lijkt dus alsof we in meer of mindere mate aangesloten moeten blijven op toekomstplannen en regelmatig nieuwe input nodig hebben om te kunnen blijven staan.

 

Corona

En wat dat betreft zijn we het afgelopen jaar behoorlijk uitgedaagd. Corona heeft ons laten zien wat het onthouden van perspectief met ons doet. In eerste instantie konden we teren op ons vertrouwen; het zal wel goed komen als we maar de juiste dingen doen. We gebruikten als het ware perspectief dat in het verleden is aangemaakt. Als echter blijkt dat dit niet voldoet dan maken we graag gebruik van het perspectief van anderen. In dit geval de overheid. We hangen massaal aan hun lippen omdat we toch graag z.s.m. willen weten hoe onze nabije toekomst er uit zal gaan zien. Maar als dat rammelt en ruimte geeft voor interpretatie dan gaan onze eigen perspectief machines ook weer aan de slag. Met alle gevolgen van dien. Er komt twijfel want we vertrouwen toch het meest op het door ons zelf gecreëerde perspectief of dat uit onze directe omgeving. Want dat is uiteindelijk toch het meest binnen handbereik. We kunnen dagelijks zien wat er van komt als perspectief niet goed gemanaged wordt. En misschien is die vorm van overzicht houden ook gewoon heel moeilijk voor ons.

 

Persoonlijk

Mijn perspectief voor de afgelopen tijd was van een andere orde. Niet in termen van passende oplossingen of revolutionaire ontdekkingen. Nee, veel basaler. Dat wij als mensheid helemaal niet zo slecht af zijn met af en toe wat minder perspectief. Al die grote ambities zitten ons namelijk ook vaak in de weg. Perspectief biedt ons vergezichten waar we ook heel ongelukkig van kunnen worden. En onze planeet uiteindelijk ook. Kijk maar naar de puinhoop die we er met zijn allen van aan het maken zijn.

 

Veerkracht

Maar ik heb gemerkt dat als de bezinning achter de rug is, we ineens weer in beweging komen. Alsof we automatisch opveren, als de Phoenix die uit de as herrijst. Wat zijn er veel leuke en bijzondere dingen bedacht de afgelopen maanden om te zorgen dat we ons leven weer kunnen oppakken. Het een na het andere idee ontsproot aan onze hoofden. De mens, die redt zich wel. Maar dat weten we onderhand wel.

 

Voor degenen die nog even wat inspiratie kunnen gebruiken, een paar voorbeelden van bijzondere zaken die de afgelopen tijd zijn ontstaan:

Weet jij al wat je gaat doen volgend jaar?

 

… mag dat?

… mag dat?

Het jaar is bijna voorbij en ondanks alles wat we gehoopt hadden, gaat COVID-19 met ons mee wanneer wij over de drempel van 2021 stappen. Toch zijn wij positief gestemd. We merken dat bedrijven weer plannen durven te maken. Dat ze weer aan de slag gaan met de toekomst van hun bedrijfsvoering. En daar is duurzaamheid inmiddels een groot deel van.

 

Velen van ons moesten letterlijk even afstand nemen. En dit heeft er toe geleid dat we over zaken zijn gaan nadenken. Moet iedereen elke dag wel naar kantoor, of is het efficiënter om vanaf verschillende locaties in te bellen? Is het inderdaad wel zo handig om elke dag met ons allen achter in de file aan te sluiten?  En eigenlijk is het ook wel fijn om ’s avonds eens wat meer tijd met de kinderen door te brengen. Als het een ding is wat Covid ons gebracht heeft, dan is het dat zaken die eerst zo volstrekt niet mogelijk leken, misschien toch wel anders op te lossen waren. Werken vanuit huis? Nee dat kan écht niet binnen ons bedrijf…

 

Veerkracht

Na een ongekende krimp van 8,5 procent in het tweede kwartaal is volgens de eerste berekening van het CBS het bruto binnenlands product in het derde kwartaal van 2020 met 7,7 procent toegenomen ten opzichte van een kwartaal eerder. Dat toont wel aan hoe veerkrachtig wij als soort zijn en hoe wij omgaan met dit soort tegenslagen.

 

Deze groei, de grootste ooit, is voor meer dan de helft toe te schrijven aan de sterk gestegen consumptie door de consument. Dat heeft veel te maken met vertrouwen en dat schept hoop. Momenteel zitten we weer in een dal, maar we mogen hopen dat we hier weer uit omhoog weten te klimmen.

 

Verwachting

Wanneer wij kijken naar de aanvragen die wij ontvangen dan houden de meeste bedrijven er rekening dat de boel in het eerste kwarteel weer langzaam in beweging komt. En dat is ook wat wij verwachten, namelijk dat er in het eerste kwartaal van het komende jaar steeds meer mogelijk zal zijn. En dat we rondom maart of april weer langzaamaan met elkaar aan de slag kunnen. Dat teams elkaar weer kunnen ontmoeten in het “eggie”. Dat daar behoefte aan is heeft collega Mark al zo mooi verwoord in zijn artikel in deze nieuwsbrief.

 

Covid-proof

Wij werken volledig in overeenstemming met de huidige maatregelen. En natuurlijk fronzen ook wij wel eens onze wenkbrauwen. Uit ervaring weten wij dat we prima een programma kunnen optuigen waarbij mensen, in kleine groepjes, met meer dan voldoende afstand en in de buitenlucht samen aan de slag kunnen. En het raakt ons diep in de portemonnee om nog maar niet te spreken van de emotie er omheen.  We begrijpen echter ook de complexiteit van dergelijke besluitvorming, we vallen dus zeker niemand af of aan. Wij houden vooral de moed er in en proberen onze bijdrage te leveren zodat we deze ellende weer snel achter ons kunnen laten. We kunnen namelijk niet wachten om weer lekker aan de slag te gaan, heb jij daar ook al zo zin in? Doe jij met ons mee?

Purpose, goede wijn in een nieuw vat

Purpose, goede wijn in een nieuw vat

Tot een jaar of twee geleden kende ik purpose alleen als het Engelse woord voor doel of doestelling. Ik had er gewoon niets mee,dacht ik, laat staan dat het iets met mijn werk te maken zou hebben. Zoals de meeste lezers van deze nieuwsbrief weten, organiseren wij al meer dan 20 jaar maatschappelijke teamprogramma’s voor bedrijven. Iets recenter, maar inmiddels ook al waar de nodige jaren, begeleiden we ook bedrijven op hun pad naar duurzaamheid. Dat deze activiteiten iets alles met purpose te maken zouden kunnen hebben, wist ik niet. Gewoonweg omdat het ‘goede dingen doen in werktijd’ voor ons zo vanzelfsprekend was. Daar hadden we geen woord voor, dat deden we gewoon. En nu weten we gelukkig dat dit dus een naam heeft.

En dat is fijn want nu hoeven we nog minder vaak uit te leggen wat we doen èn waarom we dat doen. Steeds meer mensen vinden het namelijk belangrijk dingen te doen met een dieperliggende reden. Dat hetgeen je op je werk doet betekenis heeft voor meer dan jou alleen. Dat jouw inzet verder gaat, motiveert uiteindelijk toch meer dan een hoog salaris of bredere carrièrekansen.

Maar ik herken ook dat niet iedereen zich hiervan bewust is. Er zijn namelijk genoeg mensen die alleen werken om te leven en dat ogenschijnlijk prima vinden. En dat vind ik oprecht jammer voor ze. Want als je prettig leeft omdat je met voldoening werkt, is de kans groot dat je je purpose ontdekt hebt. Degenen onder jullie die dit herkennen, hoeveel voldoening je uit je werkt kunt halen, zullen begrijpen wat ik bedoel.

Dat wij als Zinnige Zaken al jaren kunnen drijven op het enthousiasme dat we terugkrijgen uit de markt, dat is onze purpose. Dat we met plezier, moe maar voldaan, huiswaarts keren na een mooi programma of presentatie. Dat we hebben gemerkt dat mensen geïnspireerd zijn geraakt over duurzaamheid, daarin herkennen we onze purpose.

Helaas hoor ik ook stemmen opgaan die de term purpose gebruiken om, iets wat eigenlijk niet echt is, met een mooi verhaal te verkopen. En dat is jammer. Purpose geeft je vleugels en een heerlijk gevoel als het allemaal klopt. En dat gevoel blijft ook op mindere dagen, want als het klopt dan is het er altijd. Soms wat meer, soms wat minder. Wat in ieder geval niet lang houdbaar is, is net doen alsof je ‘purposed’. Dat gaat je op termijn opbreken. Nog afgezien van wat de publieke opinie vindt van deze move.

Echte purpose is geen marketingtrucje. Dat leef je oprecht. Hoe meer mensen de kans krijgen en nemen om hun purpose te ontdekken, hoe beter het is. Want iemand die zijn plek heeft gevonden, in balans is zoals men ook wel zegt, geeft meestal veel minder om bezit of macht. En dat is het punt waar de wereld een stukje mooier begint te worden… en onze business begint!

Op de automatische piloot

Op de automatische piloot

Slechts één op de drie veranderprogramma’s is succesvol. Een op de drie, laat dat nog eens goed op je inwerken! Het leeuwendeel van de veranderprogramma’s slaagt dus niet en met dat in gedachten snap ik die weerstand tegen de verandering wel.

Bij duurzame transities zien we een gelijkend beeld en hoewel we nooit concrete onderzoek hebben gedaan naar slagingspercentages, zien we ook daar dat bedrijven vastlopen en niet de gestelde doelen halen. En dat is jammer.

Als wij gevraagd worden zo’n vastgelopen duurzaamheid traject nieuw leven in te blazen dan zien we vaak een herhalend stramien terug. De organisatie is vol goede moed begonnen en de eerste resultaten werden al snel gehaald. In de loop der tijd verzwakte de aandacht en verviel men weer in oude patronen. De energie is weg en de criticasters hebben hun gelijk gekregen.

Maslow
Onze programma’s zijn gebaseerd op de aloude leercyclus van Maslow. In dat model gaat een organisatie in drie fases van Onbewust Onbekwaam naar Onbewust Bekwaam. De eerste fase gaat over bewustwording, we richten ons daarbij op de mens. Hoe krijgen we de mens in de organisatie aangesloten op de verandering? In fase twee pakken we de materiele kant van de organisatie aan. We geven de mens de vaardigheden om de verandering vorm te geven. In de derde en laatste fase richten we ons op het gedrag en op de borging van duurzaamheid middels mechanismen. We zorgen dat de organisatie zo wordt ingericht dat de enige logische uitkomst het gedrag is dat we willen zien?

Mechanismen
Mechanismen helpen gewenst gedrag te stimuleren. Wil je dus dat het gedrag verandert, dan moet je ook de mechanismen die dit gedrag stimuleren aanpassen. Er moet een duidelijke link zijn tussen de doelen van een organisatie en de mechanismen.

Het begint dus allemaal met het helder definiëren van je doelen, deze SMART te maken en vast te leggen in mechanismen. Een altijd gevoelig onderwerp zijn bonussen. Maar als je een dergelijke beloningsstructuur in je organisatie kent, dan moet duurzaamheid daarin zijn opgenomen. Denk bijvoorbeeld ook aan het inkoopbeleid. Ook dit is een prima tool om gewenst gedrag te stimuleren en te borgen. En wat te denken van het toezicht op de organisatie, hebben de commissarissen duurzaamheid in hun vizier? En vergeet niet de systemen. Zij zorgen voor een constante reminder en geven sturing in het proces.

Over het algemeen kun je onderscheid maken tussen stimulerende, bepalende en leidende mechanismen. Stimulerende mechanismen laten ruimte over voor de invulling en richten zich op het resultaat en de grote lijnen. Denk aan de bonussen uit het voorbeeld. Hoe de manager het doet mag hij zelf weten, wat het resultaat moet zijn staat vast.
Bepalende mechanismen gaan een stapje verder. Denk bijvoorbeeld aan de selectie van een leverancier volgens bepaalde criteria of nog een stapje verder een keuze lijst van een aantal leveranciers. Leidende mechanismen zijn meestal systemen. Hierin worden processen vastgelegd en de medewerker wordt door het proces geleid. Het systeem bepaald feitelijk de uitkomst en het gedrag van de medewerker. Let wel, dit zorgt niet altijd voor een intrinsieke verandering in gedrag.

Keurmerken en normeringen
Een van de meest ‘harde’ mechanismen zijn keurmerken en normeringen. Ze vallen daarom ook onder de bepalende mechanismen. Keurmerken en normeringen grijpen vaak diep in op het proces van een organisatie en worden daarom onderdeel van de bedrijfsvoering. Vaak wordt met een negatieve blik naar keurmerken gekeken en dat is niet altijd terecht. Er zijn legio keurmerken en normeringen die een positieve bijdrage aan de eigen organisatie leveren.

Cultuur
Het ultieme mechanisme is de bedrijfscultuur. Een organisatie die is getransformeerd naar ‘een nieuwe staat van zijn’ doet dingen omdat ze zo zijn! Het kan gewoon niet anders. Natuurlijk is onze koffie duurzaam, natuurlijk gebruiken wij groene stroom, natuurlijk nemen wij de impact op de wereld mee in onze overwegingen.
Ik geef eerlijk toe, het is niet eenvoudig om daar te geraken. Bovenstaande mechanismen helpen je om daar te komen, maar er is meer voor nodig. In een van onze volgende artikelen gaan we in op deze transformatie en dat is een belofte!

Een organisatie met goed ingerichte mechanismen gaat als het ware op de automatische piloot. Het systeem is zo ingeregeld dat er een voorspelbare output ontstaat. En mocht de uitkomst toch afwijken dan is snel te achterhalen wat de oorzaak daarvan is. Ik maak graag het vergelijk met een frisdrank-automaat. Ik kan aan de hand van mijn input voorspellen welke output ik krijg. En dan kan ik achter over zitten en genieten…