fbpx
Drie redenen waarom diversiteit en inclusie mislukken

Drie redenen waarom diversiteit en inclusie mislukken

En drie tips die wel werken!

 

Een vijfde van alle bedrijven in Nederland stuurt actief op een diverse en inclusieve bedrijfsvoering. Dat zou echt te gek zijn, ware het niet dat dit niet is omdat het niet nodig is. Nee, het wordt gewoon simpelweg niet gedaan omdat het niet als prioriteit wordt gezien. En hoewel de overheid meer stuurt op beleid, weet zij ook niet de door haar zelf opgelegde doelen te halen.

Dat is op zich niet heel vreemd, want hoeveel bedrijven ken jij die überhaupt iets van een gedegen strategie of visie hebben rondom hun medewerkers? En hoe staat dat in jouw eigen organisatie?

Toch is dat jammer. Want het Nederlandse bedrijfsleven laat daardoor veel liggen. Want we weten allemaal dat het juist de mensen in het gebouw zijn die het succes van een bedrijf bepalen en veel minder het gebouw of het logo op het dak. Onderzoeken hebben aangetoond dat een organisatie met een divers personeelsbestand en een inclusieve cultuur succesvoller zijn dan hun concurrenten. Dus waarom staat het thema niet hoger op de prioriteiten lijst?

 

Wat zijn diversiteit en inclusie?

Wij houden er van dingen simpen en begrijpelijk te houden. Daarom geen lange ingewikkelde uitleg, maar een korte omschrijving die de essentie weergeeft.
Diversiteit is de samenstelling van je personeelsbestand. En gaat dus over de verhouding van verschillende groepen in je bedrijf. Vaak verdeeld over sexe, geaardheid, herkomst en levensovertuiging. In een diverse organisatie zie je een verdeling die grofweg overeenkomt met onze samenleving.
Inclusie is de manier waarop deze bonte groep mensen met elkaar samenwerkt. Het gaat dus veel meer over de cultuur van een organisatie. In een inclusieve organisatie ervaart elk individu dat hij of zij zichzelf kan en durft te zijn en alleen wordt aangesproken op zijn of haar handelingen en verantwoordelijkheden?

 

Drie redenen waarom diversiteit en inclusie mislukt

1) Er wordt geen noodzaak ervaren


Onvoldoende bewustwording speelt in de organisatie een grote rol. Hierdoor wordt de noodzaak niet ervaren en niet gevoeld. En als de noodzaak niet ervaren wordt, dan regeert de waan van de dag. Maar laten inclusie en diversiteit nou thema’s zijn die toch echt gaan over vandaag. Waar duurzaamheid vaak de neiging heeft te gaan over de lange termijn, gaat het hier over het nu. Want medewerkers die niet optimaal presteren omdat ze zich niet veilig voelen op de werkvloer, dat zie je echt terug in de resultaten.   

Dat dit thema de aandacht van de directie zou moeten hebben blijkt wel uit een onderzoek wat aantoont dat één op de vijf werknemers last heeft van ongepast gedrag jegens hen. Lees nog eens goed; 20% van de mensen voelt zich dus niet helemaal senang op de werkvloer. Wat zou het betekenen voor jouw bedrijf wanneer iedereen lekker in hun vel zou zitten en optimaal zou presteren…

2) Er is een gebrek aan leiderschap en visie


Net als alle aspecten van duurzaamheid is diversiteit en inclusie niet iets wat het exclusieve domein van de directie is of van het management. Toch zie je bij organisaties die niet verder komen dat ze niet in staat zijn hun boodschap te laten landen bij de medewerkers.

Daarbij spelen twee zaken een rol. Ik ervaar in Nederland echt een armoede op het gebied van leiderschap. En dan zeker op het gebied van communicatie met de achterban. Leiders die geen standpunt innemen of geen beslissing durven te nemen. We hebben te veel managers en te weinig leiders, maar laat ik daar vandaag niet te veel op ingaan.
Want bovenstaande komt samen in het tweede issue en dat is dat er vaak geen visie is op het gebied van diversiteit en inclusie. Deze twee versterken elkaar in negatieve zin. Wij zien een gedegen visie namelijk als mechanisme om je organisatie in te richten en richting te geven. Wanneer deze ontbreekt is het voor de zwakkere broeders en zusters in het leiderschap nagenoeg onmogelijk het beleid uit te voeren.

Enkel een training of een workshop is een prima middel om mensen bewust te maken, het is echter niet de oplossing. Het gaat niet alleen om vaardigheden, maar juist ook om de juiste mindset en omgeving. Voordat je aan de slag gaat met een diversiteitsprogramma is het belangrijk om een visie te ontwikkelen, een businesscase te hebben om pas daarna aan de slag te gaan met bewustwording, vaardigheden en gedrag. 

3) Er is niemand verantwoordelijk

Iedereen kan een mening over hebben over diversiteit en inclusie. Maar wanneer er geen visie is heeft de organisatie er geen mening over. En zonder visie voelt niemand zich verantwoordelijk.

Als diversiteit en inclusie op de agenda staan, is het vaak een to-do item. Bijna iedereen vindt diversiteit en inclusie belangrijk, maar wie is er nou verantwoordelijk voor? Wanneer iedereen verantwoordelijk is, is niemand verantwoordelijk. Om diversiteit onderdeel te maken van het DNA van de organisatie is het essentieel om vorm te geven aan de verantwoordelijken in de verschillende functies en rollen van de organisatie.

Ook moet je mechanismen in organisatie inrichten. Is het echt van belang dat je vooraf weet wie er achter het CV zit? Of geef je iedereen een eerlijke kans en laat je potentiële kandidaten anoniem solliciteren. En hoewel ik persoonlijk niet zo’n fan ben van quota kunnen deze wel degelijk helpen. In ieder geval halen ze de managers van de automatische piloot.

 

En wat zou je dan wel moeten doen?

 

Wij zijn groot fan van de leercurve van Maslow. Telkens opnieuw bewijst de leercurve dat er een logische volgorde te hanteren is wanneer nieuwe plannen geïntroduceerd worden. Om van het onbewust-onbekwaam tot het ultieme onbewust-bekwaam te komen moet je deze stappen volgen.

Creëer bewustwording


En dan niet met z’n allen in een grote zaal luisteren naar een wijze goeroe met na afloop een slappe bak koffie en cake. Nee, laat mensen ervaren waarom ze met diversiteit en inclusie aan de slag zouden moeten gaan. Laat ze vervolgens zelf ervaren wat hun eigen onbewuste vooroordelen zijn en leer ze hun eigen, vaak onbewuste, gedrag te herkennen.

Maak mensen vaardig


Nu je organisatie bewust is, moet je mensen de vaardigheden geven verandering te brengen in hun bestaande patronen. Dat kan door samen te kijken naar concrete oplossingen en toepassingen die aansluiten op jullie specifieke situatie.

Maar vaak is dat niet voldoende. Het is nieuw, het is anders en we kunnen niet zo maar verwachten dat medewerkers zelf weten wat ze morgen moeten doen. Daar hebben ze hulp bij nodig. Hup in de vorm van een nieuwe set aan skills. Dit kan je bijvoorbeeld doen door naast trainingen en workshops ook initiatieven zoals een mentorship programma aan te bieden.

Borg gedrag

De grootste valkuil bij veranderingen is de sleur van alledag. Je herkent het vast wel; je hebt deel genomen aan een te gekke workshop en je kan niet wachten om al die gave dingen maandag toe te passen. Maar maandagochtend begin je al met het blussen van de eerste brandjes en na drie weken ben je die hele workshop al weer vergeten.

Zonde van de tijd en energie die in de verandering is gestoken. Wat je moet doen is zorgen dat je mechanismen in de organisatie inricht die zorgen dat de enige logische uitkomst het gewenste gedrag is. Bij het verzinnen van deze mechanismen is het vaak goed om het proces in je bedrijf te volgen. En kijk dan niet alleen naar de business (productie, dienstverlening, of wat dan ook) van je bedrijf. Denk ook eens na over bijvoorbeeld de on-boarding van nieuwe medewerkers.

Toon leiderschap


Ja, die is makkelijk hoor ik je denken. “Er is een gebrek aan leiderschap en dus is de oplossing goed leiderschap”. Maar de basis wordt absoluut gelegd in het leiderschap van een organisatie. En dat begint bij het vormen van een visie. Om deze visie vervolgens te vertalen naar beleid en mechanismen. En vergeet ook vooral niet dat alles wat hierboven staat ook geldt voor jou en je management team. Dat vergeten we nog wel eens. We sturen iedereen op cursus, maar daar hebben we zelf toch helemaal geen tijd voor…

In 1997 schaap lukte het wetenschappers schaap Dolly te klonen. En wat een ophef gaf dat. Toch zien we dat managers vaak op zoek zijn naar hun eigen Dolly’s. Het liefst nemen ze mensen aan die lijken op wat ze al in huis hebben of die veel op henzelf lijken. En net als in de natuur werkt dat niet. Incestueuze verbindingen zijn vaak zwak en leiden tot de meest vreemde afwijkingen. We hebben als organisme vers bloed nodig om ons als soort sterk en weerbaar te maken. En dat geldt ook voor organisaties.

En dus…

Een divers en inclusief bedrijf is een leukere organisatie om voor en mee te werken. Medewerkers voelen zich meer verbonden. En voor maatschappelijke organisaties is er eerder sprake van een afspiegeling van de maatschappij en je “klanten”.

Diversiteit heeft daarom ook een economische functie. Een diverse organisatie functioneert beter omdat er ruimte is voor verschillende inzichten en meningen. En medewerkers identificeren zich makkelijker met de organisatie wat maakt dat zich verbonden voelen.

En een inclusieve organisatie krijgt te maken met productievere medewerkers die ook in hun dagelijkse leven positiever tegen het leven aankijken. Wat we zien is dat inclusieve organisaties vaak ook gezondere medewerkers hebben. En dat is logisch, kijk nog maar eens goed naar de pyramide van Maslow. Daar vind je het antwoord.

Maak diversiteit en inclusie daarom onderdeel van de visie en strategie van je bedrijf. Het gaat uiteindelijk om mensen, en laten die nou net het hart van elke organisatie zijn. 

Houd vaker afstand

Houd vaker afstand

Niet lang geleden vroeg ik tijdens een virtueel bedrijfsbezoek aan de CEO van het bedrijf naar een situatie waarin hij het meest had geleerd. Hij begon te stralen. Met een grote glimlach stak hij van wal. Hij had eens een tocht door de bergen gemaakt met enkele andere CEO’s. Ze spraken voor het eerst echt over zichzelf; wat zij belangrijk vonden, los van de business. Het ging over persoonlijke waarden, over hoe zij in het leven stonden en wat hun echt raakte. Om uiteindelijk toch tot de conclusie te komen dat dit feitelijk zo’n beetje ‘alles’ zei over hoe zij het bedrijf wilden aansturen.

Hij leerde hier dat niet alleen hijzelf, maar misschien alle leiders van grote organisaties vaker op dit niveau bezig zouden moeten zijn over waar het met het bedrijf naartoe zou moeten gaan. Dus zouden ze veel vaker over de elementen, die ze nu op de bergtop bespraken, ook thuis moeten blijven bespreken met elkaar. Nog voordat ze thuis waren was er alweer een volgende bijeenkomst in de agenda gezet. Een paar dagen samen een bergtop bedwingen gaf blijkbaar meer inzicht dan een peperduur MBA-programma!

 

Bijzonder?

Is het bijzonder dat je juist op een bergtop dit soort dingen bespreekt?
Nee, ik denk het niet. Het is misschien zelfs wel logisch dat je pas aan dit soort reflectie toekomt als je even helemaal loskomt van de dagelijkse hectiek. Dat je bewust even afstand neemt en uit je denksysteem stapt om dingen op een andere manier beter te kunnen zien.

 

De verleiding om je als hoofdverantwoordelijke voor een grote organisatie, te laten leiden door de resultaten die per quarterly van je worden verlangd, is natuurlijk erg groot. De belangen zijn namelijk erg groot en iedereen verwacht dat jij als leider, the boss, duidelijk grip houdt op allerlei zaken. Maar hoe doe je dat?

 

Einstein zei het al: We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.”

 

Neem afstand

Voordat je het doorhebt zit je in een groef die je telkens naar dezelfde oplossing leidt en die telkens toch niet de echte oplossing blijkt te zijn. Dus neem vaker wat afstand. Neem vaker bewust een route die niet vanonder het systeemplafond wordt bereikt, maar door meer de natuur in te gaan. Kijk meer om je heen. Er zijn zoveel dingen in de natuur die vanzelf lijken te gaan. Bijvoorbeeld, met dat ik dit schrijf kijk ik naar een boom in mijn tuin. Hij is kaal óf dood, in de winter zie ik dat namelijk nooit zo goed. Wat ik wel weet is dat het nu niet het moment is om hem om te zagen. Want er is een grote kans dat hij het straks in het voorjaar toch weer gaat doen.

Gelukkig heb ik het dus even van een afstandje bekeken, want ik was bijna te ijverig geweest in het oplossen van het probleem van een ‘kale boom’! Bovendien hielp een wandeling met mijn beste vriend – die wel verstand van bomen heeft – ook heel erg.

 

En misschien zit er dan wel een verschil tussen een probleem met een kale boom en het runnen van een grote organisatie, maar er zijn ook heel veel overeenkomsten.

 

Op zoek naar een manier om gepast afstand te nemen en toch een mooi doel bereiken? Klik hier.

Kijk eens wat we allemaal kunnen!

Kijk eens wat we allemaal kunnen!

Perspectief ergens in zien, is misschien wel een van de belangrijkste kwaliteiten van de mens. Het maakt ons als diersoort ook bijzonder. Wij zien mogelijkheden die niet voor de hand liggen, die nieuw zijn. We kunnen verder kijken dan de horizon. Door deze kwaliteit zijn we er in geslaagd dingen voor elkaar te krijgen die eerst voor onmogelijk werden gehouden. De combinatie van ervaringen uit het verleden met onze prefrontale cortex heeft ons al veel gebracht.

 

Dieren

Of perspectief ook bij dieren bestaat, weet ik niet. Maar het is toch van een andere orde, is mijn idee. Hoe je het ook wendt of keert, vanuit het dierenrijk zijn (nog) geen pogingen ondernomen om op zelfstandige wijze de maan te bereiken, vliegmachines te bouwen of recepten te bedenken. Ook zijn er geen boeken volgeschreven met poëzie of muziekstukken gecomponeerd door dieren. Misschien wel eens een primitieve poging maar nooit van hetzelfde kaliber.

 

Achilleshiel

Aan dit evolutionaire succes zit echter ook een groot nadeel. Ons perspectief is ergens ook onze achilleshiel. Bij het ontbreken ervan wordt het leven ineens een stuk ingewikkelder. Zonder perspectief gaat de mens langzaam uit. Niet dat we direct in levensgevaar zijn door gebrek aan perspectief maar een zekere mate van zombie-schap ligt wel op de loer.

Het lijkt dus alsof we in meer of mindere mate aangesloten moeten blijven op toekomstplannen en regelmatig nieuwe input nodig hebben om te kunnen blijven staan.

 

Corona

En wat dat betreft zijn we het afgelopen jaar behoorlijk uitgedaagd. Corona heeft ons laten zien wat het onthouden van perspectief met ons doet. In eerste instantie konden we teren op ons vertrouwen; het zal wel goed komen als we maar de juiste dingen doen. We gebruikten als het ware perspectief dat in het verleden is aangemaakt. Als echter blijkt dat dit niet voldoet dan maken we graag gebruik van het perspectief van anderen. In dit geval de overheid. We hangen massaal aan hun lippen omdat we toch graag z.s.m. willen weten hoe onze nabije toekomst er uit zal gaan zien. Maar als dat rammelt en ruimte geeft voor interpretatie dan gaan onze eigen perspectief machines ook weer aan de slag. Met alle gevolgen van dien. Er komt twijfel want we vertrouwen toch het meest op het door ons zelf gecreëerde perspectief of dat uit onze directe omgeving. Want dat is uiteindelijk toch het meest binnen handbereik. We kunnen dagelijks zien wat er van komt als perspectief niet goed gemanaged wordt. En misschien is die vorm van overzicht houden ook gewoon heel moeilijk voor ons.

 

Persoonlijk

Mijn perspectief voor de afgelopen tijd was van een andere orde. Niet in termen van passende oplossingen of revolutionaire ontdekkingen. Nee, veel basaler. Dat wij als mensheid helemaal niet zo slecht af zijn met af en toe wat minder perspectief. Al die grote ambities zitten ons namelijk ook vaak in de weg. Perspectief biedt ons vergezichten waar we ook heel ongelukkig van kunnen worden. En onze planeet uiteindelijk ook. Kijk maar naar de puinhoop die we er met zijn allen van aan het maken zijn.

 

Veerkracht

Maar ik heb gemerkt dat als de bezinning achter de rug is, we ineens weer in beweging komen. Alsof we automatisch opveren, als de Phoenix die uit de as herrijst. Wat zijn er veel leuke en bijzondere dingen bedacht de afgelopen maanden om te zorgen dat we ons leven weer kunnen oppakken. Het een na het andere idee ontsproot aan onze hoofden. De mens, die redt zich wel. Maar dat weten we onderhand wel.

 

Voor degenen die nog even wat inspiratie kunnen gebruiken, een paar voorbeelden van bijzondere zaken die de afgelopen tijd zijn ontstaan:

Weet jij al wat je gaat doen volgend jaar?

 

… mag dat?

… mag dat?

Het jaar is bijna voorbij en ondanks alles wat we gehoopt hadden, gaat COVID-19 met ons mee wanneer wij over de drempel van 2021 stappen. Toch zijn wij positief gestemd. We merken dat bedrijven weer plannen durven te maken. Dat ze weer aan de slag gaan met de toekomst van hun bedrijfsvoering. En daar is duurzaamheid inmiddels een groot deel van.

 

Velen van ons moesten letterlijk even afstand nemen. En dit heeft er toe geleid dat we over zaken zijn gaan nadenken. Moet iedereen elke dag wel naar kantoor, of is het efficiënter om vanaf verschillende locaties in te bellen? Is het inderdaad wel zo handig om elke dag met ons allen achter in de file aan te sluiten?  En eigenlijk is het ook wel fijn om ’s avonds eens wat meer tijd met de kinderen door te brengen. Als het een ding is wat Covid ons gebracht heeft, dan is het dat zaken die eerst zo volstrekt niet mogelijk leken, misschien toch wel anders op te lossen waren. Werken vanuit huis? Nee dat kan écht niet binnen ons bedrijf…

 

Veerkracht

Na een ongekende krimp van 8,5 procent in het tweede kwartaal is volgens de eerste berekening van het CBS het bruto binnenlands product in het derde kwartaal van 2020 met 7,7 procent toegenomen ten opzichte van een kwartaal eerder. Dat toont wel aan hoe veerkrachtig wij als soort zijn en hoe wij omgaan met dit soort tegenslagen.

 

Deze groei, de grootste ooit, is voor meer dan de helft toe te schrijven aan de sterk gestegen consumptie door de consument. Dat heeft veel te maken met vertrouwen en dat schept hoop. Momenteel zitten we weer in een dal, maar we mogen hopen dat we hier weer uit omhoog weten te klimmen.

 

Verwachting

Wanneer wij kijken naar de aanvragen die wij ontvangen dan houden de meeste bedrijven er rekening dat de boel in het eerste kwarteel weer langzaam in beweging komt. En dat is ook wat wij verwachten, namelijk dat er in het eerste kwartaal van het komende jaar steeds meer mogelijk zal zijn. En dat we rondom maart of april weer langzaamaan met elkaar aan de slag kunnen. Dat teams elkaar weer kunnen ontmoeten in het “eggie”. Dat daar behoefte aan is heeft collega Mark al zo mooi verwoord in zijn artikel in deze nieuwsbrief.

 

Covid-proof

Wij werken volledig in overeenstemming met de huidige maatregelen. En natuurlijk fronzen ook wij wel eens onze wenkbrauwen. Uit ervaring weten wij dat we prima een programma kunnen optuigen waarbij mensen, in kleine groepjes, met meer dan voldoende afstand en in de buitenlucht samen aan de slag kunnen. En het raakt ons diep in de portemonnee om nog maar niet te spreken van de emotie er omheen.  We begrijpen echter ook de complexiteit van dergelijke besluitvorming, we vallen dus zeker niemand af of aan. Wij houden vooral de moed er in en proberen onze bijdrage te leveren zodat we deze ellende weer snel achter ons kunnen laten. We kunnen namelijk niet wachten om weer lekker aan de slag te gaan, heb jij daar ook al zo zin in? Doe jij met ons mee?

Purpose, goede wijn in een nieuw vat

Purpose, goede wijn in een nieuw vat

Tot een jaar of twee geleden kende ik purpose alleen als het Engelse woord voor doel of doestelling. Ik had er gewoon niets mee,dacht ik, laat staan dat het iets met mijn werk te maken zou hebben. Zoals de meeste lezers van deze nieuwsbrief weten, organiseren wij al meer dan 20 jaar maatschappelijke teamprogramma’s voor bedrijven. Iets recenter, maar inmiddels ook al waar de nodige jaren, begeleiden we ook bedrijven op hun pad naar duurzaamheid. Dat deze activiteiten iets alles met purpose te maken zouden kunnen hebben, wist ik niet. Gewoonweg omdat het ‘goede dingen doen in werktijd’ voor ons zo vanzelfsprekend was. Daar hadden we geen woord voor, dat deden we gewoon. En nu weten we gelukkig dat dit dus een naam heeft.

En dat is fijn want nu hoeven we nog minder vaak uit te leggen wat we doen èn waarom we dat doen. Steeds meer mensen vinden het namelijk belangrijk dingen te doen met een dieperliggende reden. Dat hetgeen je op je werk doet betekenis heeft voor meer dan jou alleen. Dat jouw inzet verder gaat, motiveert uiteindelijk toch meer dan een hoog salaris of bredere carrièrekansen.

Maar ik herken ook dat niet iedereen zich hiervan bewust is. Er zijn namelijk genoeg mensen die alleen werken om te leven en dat ogenschijnlijk prima vinden. En dat vind ik oprecht jammer voor ze. Want als je prettig leeft omdat je met voldoening werkt, is de kans groot dat je je purpose ontdekt hebt. Degenen onder jullie die dit herkennen, hoeveel voldoening je uit je werkt kunt halen, zullen begrijpen wat ik bedoel.

Dat wij als Zinnige Zaken al jaren kunnen drijven op het enthousiasme dat we terugkrijgen uit de markt, dat is onze purpose. Dat we met plezier, moe maar voldaan, huiswaarts keren na een mooi programma of presentatie. Dat we hebben gemerkt dat mensen geïnspireerd zijn geraakt over duurzaamheid, daarin herkennen we onze purpose.

Helaas hoor ik ook stemmen opgaan die de term purpose gebruiken om, iets wat eigenlijk niet echt is, met een mooi verhaal te verkopen. En dat is jammer. Purpose geeft je vleugels en een heerlijk gevoel als het allemaal klopt. En dat gevoel blijft ook op mindere dagen, want als het klopt dan is het er altijd. Soms wat meer, soms wat minder. Wat in ieder geval niet lang houdbaar is, is net doen alsof je ‘purposed’. Dat gaat je op termijn opbreken. Nog afgezien van wat de publieke opinie vindt van deze move.

Echte purpose is geen marketingtrucje. Dat leef je oprecht. Hoe meer mensen de kans krijgen en nemen om hun purpose te ontdekken, hoe beter het is. Want iemand die zijn plek heeft gevonden, in balans is zoals men ook wel zegt, geeft meestal veel minder om bezit of macht. En dat is het punt waar de wereld een stukje mooier begint te worden… en onze business begint!

De natuur heeft geen boodschap aan COVID

De natuur heeft geen boodschap aan COVID

Zoals in veel branches merken ook wij dat het Covid-19 spook door Nederland waart. Normaliter behoren de herfstmaanden tot de piekperiodes van onze evenementenagenda. En nu is het stil, heel erg stil…

Begrijpelijk gezien de algemene tendens van dit moment maar wel jammer natuurlijk. Mensen doen er verstandig aan deze activiteiten voorlopig even uit te stellen. Immers is het moeilijk te verkopen dat jij met je afdeling het lot hebt getart.

Met inachtneming van de RIVM richtlijnen is er toch heel veel mogelijk gebleken op het gebied van teamactiviteiten. Sowieso hebben al onze programma’s vanaf maart voornamelijk buiten plaatsgevonden.
Waar we gewoonlijk ook binnen aan de slag gingen, hebben we dat eerder dit jaar in overleg met onze maatschappelijke partners besloten. Naast de kans op besmetting van medewerkers van het bezoekende bedrijf, lopen ook de bewoners en cliënten van de maatschappelijke partijen risico. En die behoren bijna altijd tot de risicogroepen.

Maar buiten kun je zonder enig probleem afstand van elkaar bewaren. Daar is ook voldoende frisse lucht beschikbaar en, niet geheel onbelangrijk, daar is ook voldoende te doen.

Want de natuur heeft geen boodschap aan Corona. De planten groeien gewoon door, de paden van zorginstellingen groeien langzaam dicht en de wilgen smeken om geknot te worden. Veel natuurpartijen en maatschappelijke organisaties missen hun vrijwilligers enorm. Dat wordt dubbelhard werken in 2021.

Gelukkig komen er af en toe ook bedrijven voorbij die alvast een optie nemen op de nabije toekomst. Ze informeren alvast voor volgend voorjaar. Want eens zullen we toch hopelijk weer naar buiten kunnen, we hebben dat nodig. We missen elkaar eigenlijk best wel. Thuis werken lijkt een prima oplossing maar mensen kunnen nu eenmaal niet al te lang zonder andere mensen.

Wij wachten rustig af in de wetenschap dat het in de nabije toekomst best nog wel eens druk zou kunnen worden.