fbpx
Purpose, goede wijn in een nieuw vat

Purpose, goede wijn in een nieuw vat

Tot een jaar of twee geleden kende ik purpose alleen als het Engelse woord voor doel of doestelling. Ik had er gewoon niets mee,dacht ik, laat staan dat het iets met mijn werk te maken zou hebben. Zoals de meeste lezers van deze nieuwsbrief weten, organiseren wij al meer dan 20 jaar maatschappelijke teamprogramma’s voor bedrijven. Iets recenter, maar inmiddels ook al waar de nodige jaren, begeleiden we ook bedrijven op hun pad naar duurzaamheid. Dat deze activiteiten iets alles met purpose te maken zouden kunnen hebben, wist ik niet. Gewoonweg omdat het ‘goede dingen doen in werktijd’ voor ons zo vanzelfsprekend was. Daar hadden we geen woord voor, dat deden we gewoon. En nu weten we gelukkig dat dit dus een naam heeft.

En dat is fijn want nu hoeven we nog minder vaak uit te leggen wat we doen èn waarom we dat doen. Steeds meer mensen vinden het namelijk belangrijk dingen te doen met een dieperliggende reden. Dat hetgeen je op je werk doet betekenis heeft voor meer dan jou alleen. Dat jouw inzet verder gaat, motiveert uiteindelijk toch meer dan een hoog salaris of bredere carrièrekansen.

Maar ik herken ook dat niet iedereen zich hiervan bewust is. Er zijn namelijk genoeg mensen die alleen werken om te leven en dat ogenschijnlijk prima vinden. En dat vind ik oprecht jammer voor ze. Want als je prettig leeft omdat je met voldoening werkt, is de kans groot dat je je purpose ontdekt hebt. Degenen onder jullie die dit herkennen, hoeveel voldoening je uit je werkt kunt halen, zullen begrijpen wat ik bedoel.

Dat wij als Zinnige Zaken al jaren kunnen drijven op het enthousiasme dat we terugkrijgen uit de markt, dat is onze purpose. Dat we met plezier, moe maar voldaan, huiswaarts keren na een mooi programma of presentatie. Dat we hebben gemerkt dat mensen geïnspireerd zijn geraakt over duurzaamheid, daarin herkennen we onze purpose.

Helaas hoor ik ook stemmen opgaan die de term purpose gebruiken om, iets wat eigenlijk niet echt is, met een mooi verhaal te verkopen. En dat is jammer. Purpose geeft je vleugels en een heerlijk gevoel als het allemaal klopt. En dat gevoel blijft ook op mindere dagen, want als het klopt dan is het er altijd. Soms wat meer, soms wat minder. Wat in ieder geval niet lang houdbaar is, is net doen alsof je ‘purposed’. Dat gaat je op termijn opbreken. Nog afgezien van wat de publieke opinie vindt van deze move.

Echte purpose is geen marketingtrucje. Dat leef je oprecht. Hoe meer mensen de kans krijgen en nemen om hun purpose te ontdekken, hoe beter het is. Want iemand die zijn plek heeft gevonden, in balans is zoals men ook wel zegt, geeft meestal veel minder om bezit of macht. En dat is het punt waar de wereld een stukje mooier begint te worden… en onze business begint!

Op de automatische piloot

Op de automatische piloot

Slechts één op de drie veranderprogramma’s is succesvol. Een op de drie, laat dat nog eens goed op je inwerken! Het leeuwendeel van de veranderprogramma’s slaagt dus niet en met dat in gedachten snap ik die weerstand tegen de verandering wel.

Bij duurzame transities zien we een gelijkend beeld en hoewel we nooit concrete onderzoek hebben gedaan naar slagingspercentages, zien we ook daar dat bedrijven vastlopen en niet de gestelde doelen halen. En dat is jammer.

Als wij gevraagd worden zo’n vastgelopen duurzaamheid traject nieuw leven in te blazen dan zien we vaak een herhalend stramien terug. De organisatie is vol goede moed begonnen en de eerste resultaten werden al snel gehaald. In de loop der tijd verzwakte de aandacht en verviel men weer in oude patronen. De energie is weg en de criticasters hebben hun gelijk gekregen.

Maslow
Onze programma’s zijn gebaseerd op de aloude leercyclus van Maslow. In dat model gaat een organisatie in drie fases van Onbewust Onbekwaam naar Onbewust Bekwaam. De eerste fase gaat over bewustwording, we richten ons daarbij op de mens. Hoe krijgen we de mens in de organisatie aangesloten op de verandering? In fase twee pakken we de materiele kant van de organisatie aan. We geven de mens de vaardigheden om de verandering vorm te geven. In de derde en laatste fase richten we ons op het gedrag en op de borging van duurzaamheid middels mechanismen. We zorgen dat de organisatie zo wordt ingericht dat de enige logische uitkomst het gedrag is dat we willen zien?

Mechanismen
Mechanismen helpen gewenst gedrag te stimuleren. Wil je dus dat het gedrag verandert, dan moet je ook de mechanismen die dit gedrag stimuleren aanpassen. Er moet een duidelijke link zijn tussen de doelen van een organisatie en de mechanismen.

Het begint dus allemaal met het helder definiëren van je doelen, deze SMART te maken en vast te leggen in mechanismen. Een altijd gevoelig onderwerp zijn bonussen. Maar als je een dergelijke beloningsstructuur in je organisatie kent, dan moet duurzaamheid daarin zijn opgenomen. Denk bijvoorbeeld ook aan het inkoopbeleid. Ook dit is een prima tool om gewenst gedrag te stimuleren en te borgen. En wat te denken van het toezicht op de organisatie, hebben de commissarissen duurzaamheid in hun vizier? En vergeet niet de systemen. Zij zorgen voor een constante reminder en geven sturing in het proces.

Over het algemeen kun je onderscheid maken tussen stimulerende, bepalende en leidende mechanismen. Stimulerende mechanismen laten ruimte over voor de invulling en richten zich op het resultaat en de grote lijnen. Denk aan de bonussen uit het voorbeeld. Hoe de manager het doet mag hij zelf weten, wat het resultaat moet zijn staat vast.
Bepalende mechanismen gaan een stapje verder. Denk bijvoorbeeld aan de selectie van een leverancier volgens bepaalde criteria of nog een stapje verder een keuze lijst van een aantal leveranciers. Leidende mechanismen zijn meestal systemen. Hierin worden processen vastgelegd en de medewerker wordt door het proces geleid. Het systeem bepaald feitelijk de uitkomst en het gedrag van de medewerker. Let wel, dit zorgt niet altijd voor een intrinsieke verandering in gedrag.

Keurmerken en normeringen
Een van de meest ‘harde’ mechanismen zijn keurmerken en normeringen. Ze vallen daarom ook onder de bepalende mechanismen. Keurmerken en normeringen grijpen vaak diep in op het proces van een organisatie en worden daarom onderdeel van de bedrijfsvoering. Vaak wordt met een negatieve blik naar keurmerken gekeken en dat is niet altijd terecht. Er zijn legio keurmerken en normeringen die een positieve bijdrage aan de eigen organisatie leveren.

Cultuur
Het ultieme mechanisme is de bedrijfscultuur. Een organisatie die is getransformeerd naar ‘een nieuwe staat van zijn’ doet dingen omdat ze zo zijn! Het kan gewoon niet anders. Natuurlijk is onze koffie duurzaam, natuurlijk gebruiken wij groene stroom, natuurlijk nemen wij de impact op de wereld mee in onze overwegingen.
Ik geef eerlijk toe, het is niet eenvoudig om daar te geraken. Bovenstaande mechanismen helpen je om daar te komen, maar er is meer voor nodig. In een van onze volgende artikelen gaan we in op deze transformatie en dat is een belofte!

Een organisatie met goed ingerichte mechanismen gaat als het ware op de automatische piloot. Het systeem is zo ingeregeld dat er een voorspelbare output ontstaat. En mocht de uitkomst toch afwijken dan is snel te achterhalen wat de oorzaak daarvan is. Ik maak graag het vergelijk met een frisdrank-automaat. Ik kan aan de hand van mijn input voorspellen welke output ik krijg. En dan kan ik achter over zitten en genieten…

Alle reizen beginnen met de eerste stap!

Alle reizen beginnen met de eerste stap!

Enig idee wat de meest voorkomende vraag van klanten aan Zinnige Zaken is? Het is eigenlijk de meest logische vraag in een tijd van verandering. Het is: “Ik wil of moet iets met duurzaamheid, maar ik heb eigenlijk geen idee waarmee ik moet starten!”

Bijzonder dat organisaties best willen veranderen, maar eigenlijk geen idee hebben hoe ze dat moeten doen. Misschien is het hebben van een ambitie rondom duurzaamheid daarom een soort verandering die echt anders is dan veel dagelijkse aanpassingen of veranderingen die je als ondernemer gewend bent door te maken.

Een gevleugelde uitspraak is daarom:

Misschien zitten we niet in een tijd van veranderingen, maar in een verandering van tijd!

Veel van wat we altijd gewend waren om te doen, de manier waarop we met verandering omgaan, lijkt met het aanpakken van duurzaamheid in de organisatie opeens heel anders te gaan. Vroeger maakte je gewoon winst door je kosten van de opbrengt af te trekken en wat je overhield, was voor de ondernemer. Tegenwoordig begint het allemaal wat lastiger te worden. Neem nou als voorbeeld het uitgangspunt ‘de vervuiler betaalt’. Het is ook voor een de ondernemer helemaal niet eenvoudig om hier gehoor aan te geven, zonder jezelf heel veel vragen te stellen.

Daarnaast hebben we een overheid die steeds meer eisen gaat stellen. Je moet steeds vaker ergens aan voldoen, omdat daar wet- en regelgeving over is ontstaan. Bijvoorbeeld Milieuwetgeving, maar ook een quotum van het soort mensen dat je in dienst neemt, kan iets zijn waar de overheid zich mee bemoeid. Vaak worden dergelijk verwachtingen van de overheid ondersteund door een fiscale regeling of een subsidie. Het getuigt dan op vele fronten van goed ondernemerschap als je slim in speelt op de mogelijkheden om ergens bij ondersteund te worden.

Tot slot een ontwikkeling die echt van impact wordt. Je klanten gaan zich uiteindelijk ook voor duurzaamheid uitspreken. Tegenwoordig word je steeds meer gedwongen, door juist je klanten, om mee te bewegen richting duurzaamheid. Er zijn genoeg voorbeelden waarbij bij de reguliere inkoop, net als bij aanbestedingen, ook de duurzaamheid van het product een belangrijk inkoop argument is. Denk hierbij aan: de gebruikte grondstoffen, de menswaardige productievorm, de levenscyclus en het mogelijke afdankgedrag. En lang niet alle bedrijven zijn al klaar voor deze omwenteling in gedachtengoed.
Dus daarom is de vraag: ‘Waar en hoe begin ik?’, eigenlijk heel logisch.

Er is goed nieuws. In onze praktijk blijkt vaak dat bedrijven vaak al veel meer doen dan waarvan ze zelf bewust zijn. En je bewust zijn van wat er al wel is en daarop dan verder bouwen, kan soms enorm veel verlichting geven bij het aangaan van nieuwe ambities. Veel ondernemers zien op tegen de grote stappen die volgens hen duurzamer worden, van hen vraagt, terwijl de grote van die stappen best kunnen variëren.

Ook al zijn het veranderingen van tijd, met een goed plan hoe je de toekomst in kunt gaan, heb je als ondernemer meer overzicht over de haalbaarheid van je ambities.